يِ الياء ي - حرف بيست و هشتم از حروف مبانى است و از حروف ( الجُوف ) است ، و در حساب جمّل عبارت از 10 مىباشد ، ضمير مفرد مخاطب مؤنث در فعل مضارع و امر است ، و نيز ضمير متكلم است مانند « ضَرَبَنِي و كِتابي » . يا - حرف ندا براى دور و نزديك است . و گاهى منادى با آن حذف مىشود مانند « يا ليتنى كنتُ مَعَهُم » و « يا رُبَّ كاسية فى الدّنيا عاريةٌ يومَ القيامة » : كه براى مجرد تنْبيه است ، اما در مثال « أتاني رَجُلٌ و يا له رجُلًا او مِنَ رجُلٍ » : مردى نزد من آمد و چه مردى بود ؛ « يا لكَ من فارس » چه بهترين قهرمان و اسب سوارى . ( يا ) نيز حرف نداء و لامى كه بعد از آن آمده براى تعجب است . اليائِس - ج يُؤُوس [ يأس ] : نا اميد و مأيوس . اليابِس - ج يُبَّس [ يبس ] : فا ؛ « رَجُلٌ يابِسٌ » : مرد بى خير و بركت ؛ « شيءٌ يابِس » : آنچه كه خشك شده باشد ؛ « حجرٌ يابِسٌ » : سنگ سخت . اليابِسَة - مؤنث ( اليابس ) است ، بيابان خشك ، زمين ، ؛ و در سفر تكوين در انجيل به معناى سر زمين خشك در برابر دريا آمده است . يادَى - مُيَاداةً [ يدي ] الرجُلَ : به او پاداش داد يا چيزى بخشيد . اليادي - اسم فاعل است از ( يَدَى ) . اليارَج - [ يرج ] : دستبند . - اين كلمه فارسى است - ياسَرَ - مُبَاسَرَةً [ يسر ] ه : با او به نرمى و آسانى رفتار كرد ، از سوى چپ او آمد ، - الشّيءَ : آن چيز را در طرف چپ قرار داد ، - بِالقوِم : در طرف چپ آن قوم قرار گرفت . الياسِر - ج أيْسار : فا ، آسان ، آنكه قسمت كردن گوشت را در قمار به عهده گيرد ، گوشت فروش ، قصاب ، آنكه در طرف چپ باشد كه متضاد آن ( اليامِن ) است . الياسَمُون - ( ن ) : نام گياه ( ياسمين ) است . الياسَمِين - ( ن ) : ياسمين ، گلى است خوشبو كه در مناطق گرمسيرى روئيده مىشود و از آن عطر بدست آورند ، - الهنديّ ( ن ) : نوعى گل است خوشبو كه در امريكاى مركزى مىرويد . و براى زينت از آن استفاده مىشود . اليافِع - ج يَفَعَة و يُفْعَان [ يفع ] : فا ؛ « غلامٌ يافِعٌ » : جوانى كه پرورش يافته و به سن بلوغ رسيده باشد ؛ « مجدٌّ يافِعٌ » : بزرگوارى و سرافرازى . اليافِعَة - ج يافِعَات [ يفع ] : مؤنث ( اليافِع ) است ؛ « الْيَافِعَات مِنَ الأُمور » : كارهاى با شكوه و پر اهميت ؛ - « اليافِعَاتُ مِن الْجبال » : كوههاى بلند . اليافُوخ - ج يَوَافِيخ [ يفخ ] ( ع ا ) : نرمهء سر كودك ، ملاج بچه كه براى مدت كوتاهى نرم و بى استخوان است و سپس استخوانهاى سر بهم مىپيوندد . الياقَة - ج ياقَات : طوق ، يقهء پيراهن ، گردنبند . الياقُوت - ياقوت از سنگهاى قيمتى و شفاف و به رنگهاى مختلف است . - اين كلمه يونانى است - . الياقُوتَه - ج يَوَاقِيت : يك دانه ياقوت . يامَنَ - يُيَامِنُ مُيَامَنَةً [ يمن ] : به سمت راست رفت ، بسوى راست رفت يا به طرف راست آمد . اليامِن - [ يمن ] : مبارك و خجسته . اليامِنَة - [ يمن ] : مؤنث ( اليامِن ) است . اليانِع - ج يَنْع [ ينع ] : ميوهء رسيده كه وقت چيدن آن باشد ، هر چيز سرخ رنگ اليانْسُون - ( ن ) : نام ديگر گياه انيسون است كه بر آن رازيانه اطلاق مىشود . اليانَصِيب - [ نصيب ] : بخت آزمائى . اين كلمه از ( النّصيب ) به معناى شانس و بخت گرفته شده است . ياوَمَ - يِوَاماً و مُيَاوَمَةً [ يوم ] ه : روزانه با او داد و ستد كرد . الياويّ - منسوب به ( الياء ) است . اليآسَة - [ يأس ] : نوميدى . اليَأْرُوز - « يَأْرُوزُ الأَرزّ » ( ح ) : حشره ايست ريز كه به گياهان آسيب رساند . يَئِسَ - يَيْأَسُ و يَيْئِس يَأْساً و يَآسَةً [ يأس ] منه : از او نوميد شد ، از او قطع اميد كرد . اليَأْس - [ يأس ] : نا اميدى و يا قطع اميد كردن . اليَؤُس - [ يأس ] : مرادف ( اليائس ) است . اليَأْفُوخ - ج يَوَافِيخ : مرادف ( اليافوخ )